Zbiórka na renowację grobu i ufundowanie tablicy upamiętniającej Teofilę Kic
Szanowni Państwo.
Zwracamy się z gorącą prośbą o wsparcie finansowe na rzecz upamiętnienia Teofili Kic – Sprawiedliwej wśród Narodów Świata, której nagrobek znajduje się na Cmentarzu Głównym w Przemyślu w kwaterze nr 33, rząd 6 grób 21.
Informujemy, że podczas niemieckiej okupacji Przemyśla Teofila Kic wykazała się niezwykłą odwagą i człowieczeństwem. Z narażeniem własnego życia ukrywała w swoim mieszkaniu Marię Orwid oraz jej matkę, które były Żydówkami, ratując je przed prześladowaniem i śmiercią. Dzięki jej pomocy obie kobiety przetrwały, a Maria Orwid po wojnie została wybitnym krakowskim psychiatrą.
Odwaga i bezinteresowność Teofili Kic są świadectwem najwyższych wartości, które nie mogą zostać zapomniane.
Przez ponad rok Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej podejmowało starania o godne upamiętnienie Teofili Kic, był to czas dopełniania licznych formalności, koniecznych do realizacji tego przedsięwzięcia. Ze względów statutowych, Muzeum nie mogło samodzielnie ogłosić zbiórki środków finansowych. Stąd, dzięki życzliwości i zaangażowaniu Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu, które od lat podejmuje działania na rzecz ochrony i upamiętnienia zabytkowych nekropolii i miejsc pamięci narodowej, możliwe stało się ogłoszenie zbiórki pod egidą Towarzystwa. Celem zbiórki jest zebranie środków na ufundowanie tablicy pamiątkowej, przeprowadzenie niezbędnych prac konserwatorskich przy nagrobku, a także na uregulowanie zaległych opłat z tytułu utrzymania miejsca na Cmentarzu Głównym w Przemyślu.
Środki pieniężne można wpłacać na subkonto bankowe Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu, Rynek 5 37-700 Przemyśl:
PKO SA O/Przemyśl 10 1240 2568 1111 0010 9642 5300 z dopiskiem „zbiórka na nagrobek i tablicę dla Teofili Kic”.
Zarząd Towarzystwa i Dyrekcja Muzeum z góry dziękują za każde nawet minimalne wsparcie finansowe.
Poniżej przedstawiamy szerszą historię Teofili Kic oraz Marii Orwid, a także okoliczności, które oprowadziły do podjęcia inicjatywy upamiętnienia nagrobka.
Pochodząca z Przemyśla Maria Orwid podjęła wiele działań na polu psychiatrii, które były pionierskie nie tylko w naszym kraju, ale i także w świecie. Była założycielką pierwszej w Polsce kliniki psychiatrii dzieci i młodzieży, w ramach jej działalności wprowadzała za żelazną kurtynę terapię rodzin. W latach 50-tych podjęła badania z udziałem byłych więźniów KL Auschwitz-Birkenau – na ich podstawie opisała tzw. syndrom K – Z, który dziś powszechnienie znany jest jako zespół stresu posttraumatycznego. Po 1989 roku była inicjatorką prowadzenia psychoterapii Ocalałych z Holokaustu.
Pod koniec życia Maria Orwid często wracała myślami do Przemyśla, jej przedwojennej żydowskiej społeczności i szczęśliwego dzieciństwa, jakie tam spędziła. Wspominała również trudne wojenne czasy, które udało jej się przetrwać dzięki pomocy znajomej rodziny – Teofili. Teofila Kic była wówczas przemyską krawcowa i otoczyła Marię oraz jej mamę, Klarę Pfeffer opieką po ich ucieczce z przemyskiego getta, jak również umożliwiła im przeżycie ukrywając je w swoim mieszkanku na piętrze budynku, przy ulicy Matejki 10.
Ich obecność musiała być utrzymywana w sekrecie nie tylko przed obcymi, ale również przed swoją rodziną, mieszkającą na parterze. Profesor Orwid zdołała przed śmiercią doprowadzić do tego, że Teofila Kic została za swoją odwagę i bezinteresowną pomoc odznaczona przez izraelski Instytut Yad Vashem medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.
W 2021 roku, staraniem krakowskiej przewodniczki i badaczki historii kobiet, Alicji Zioło, jedna z krakowskich ulic została nazwana imieniem profesor Marii Orwid. Stała się ona również bohaterką jednego z rozdziałów książki „Krakowianki. Twarze polskiej herstorii”. W czasie pracy nad książką jej autorka, Alicja Zioło, dotarła do informacji, że grób Teofili Kic, znajdujący się na przemyskim Cmentarzu Głównym i nie ma dysponenta, gdyż Teofila Kic nie miała dzieci, stąd jej grób od dekad nie był opłacany i w przyszłości może zostać usunięty.
Autorka książki zwróciła się o pomoc do Katarzyny Kosteckiej, zajmującej się dziedzictwem żydowskim w ramach działalności Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Udało się odnaleźć żyjącą krewną panny Fili – Barbarę Eberle-Kaznowską, która w rozmowie z pracownicą muzeum potwierdziła tę historię.
Prezydent Miasta Przemyśla wyraził również zgodę na wspólne działanie na rzecz upamiętnienia grobu Teofili Kic, podejmowane przez Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej we współpracy z krakowskimi współpracownikami i miłośnikami dorobku Marii Orwid. Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej nawiązało także współpracę z Zarządem Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu.
