Święty Józef – ten, który zaufał Bogu.
„Józefie, synu Dawida, nie bój się wziąć do siebie Maryi, twej Małżonki; albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęło. Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów” (Mt 1,20–21).
Postać świętego Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny, od wieków fascynuje wiernych swoją skromnością i bezgranicznym zaufaniem Bogu. Choć na kartach Ewangelii nie zapisano ani jednego słowa, które wypowiedział, Jego czyny mówią głośniej niż jakiekolwiek przemówienia.
Józef wtajemniczony przez anioła w Boży plan, przyjął Maryję do swojego domu, a następnie towarzyszył Jej w podróży do Betlejem i ucieczce przed Herodem. Ostatni raz pojawia się w Piśmie Świętym, gdy wraz z Maryją odnajduje dwunastoletniego Jezusa w Świątyni Jerozolimskiej.
Tradycja chrześcijańska głosi, że odszedł z tego świata w sposób najpiękniejszy z możliwych – otoczony miłością Maryi i Jezusa.
W Ewangelii według świętego Mateusza Józef określany jest mianem „męża sprawiedliwego” (Mt 1,19). Oznacza to człowieka nie tylko uczciwego i mądrego, ale przede wszystkim żyjącego w pełni zaufaniu do woli Bożej. Mimo że wywodził się z królewskiego rodu Dawida, prowadził skromne życie. Jako cieśla (lub stolarz) własnymi rękami zapewniał byt Świętej Rodzinie, pokazując nam, że codzienna rzetelna praca ma ogromną wartość duchową.
W ikonografii święty Józef przedstawiany jest głównie jako: starszy mężczyzna z siwą brodą (podkreślenie mądrości życiowej i dojrzałości) oraz jako silny, młody mężczyzna trzymający na rękach Dzieciątko Jezus (symbol siły i ochrony).
Atrybutami świętego Józefa są: kwitnąca laska (nawiązuje do roli opiekuna), lilia (symbol czystości), narzędzia ciesielskie i dwie gołębice (symbol pokory, wierności).
Jego imię w języku hebrajskim oznacza: „Bóg doda”, „Bóg pomnoży”, „Niech Bóg przyda”, co stanowi wyraz nadziei na błogosławieństwo Boże.
W Polsce świętego Józefa obchodzimy 19 marca oraz 1 maja – jako patrona ludzi pracujących (święto Józefa Rzemieślnika). Ponadto cały marzec poświęcony jest świętemu, a dniem tygodnia, w którym się go wspomina, jest środa.
Marzec to szczególny czas, który łączący sferę sacrum z budząca się do życia przyrodą. Oskar Kolberg, słynny etnograf XIX wieku zanotował liczne przysłowia związane z tym dniem:
„W Józefa z zimy się śmiej i na grządce kapustę siej”,
„Na świętego Józefa pięknie, zima prędko pęknie”,
„Święty Józef pogodny, będzie roczek wodny”,
„Gdy na świętego Józefa bociek przybędzie, to już śniegu nie będzie”,
„Święty Józef kiwnie brodą, idzie zima na dół z wodą”,
„Na świętego Józefa pierwsza wiosny otucha”.
Święty Józef jest patronem Kościoła powszechnego, rodzin, ojców, dobrej śmierci, ludzi pracy oraz ludzi wątpiących. Wierni często zwracają się do Niego w sytuacjach beznadziejnych, wierząc w skuteczność Jego wstawiennictwa.
Do najpopularniejszych form modlitwy należą: Litania do św. Józefa, Nowenny, Godzinki, Koronka do św. Józefa.
Historia świętego Józefa uczy nas, że nie trzeba być w centrum uwagi, by dokonywać wielkich rzeczy. Prawdziwa siła drzemie w pokorze, wytrwałości i cichym zaufaniu, że jesteśmy pod dobrą opieką.
Zbiory Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej gromadzą liczne wizerunki świętego Józefa. Wśród obiektów sztuki sakralnej znajdują się zarówno dzieła malarskie, graficzne, rzeźbiarskie, jak i przedmioty kultu religijnego.
Źródła:
- Ewangelia wg. św. Mateusza 1, 19, 20-21,
- Ewa Ferenc- Szydełkowa: Rok Kościelny, a polskie tradycje; Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 1988
- Urszula Janicka-Krzywda: Patron – atrybut – symbol, Poznań 1993
- https://mniszki.pl/swiety-jozef-w-ludowej-tradycji-zbior-ciekawostek/
- http://oskarkolberg.pl/pl-PL/Page/185
- https://kulturaludowa.pl/artykuly/swieci-z-wiejskiego-podworka-bruzda-swietego-jozwa/
- https://dm.archibial.pl/pdf/dm79.pdf – „Po prostu Józef”
- https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/03-19a.php3
- https://pl.wikisource.org/wiki/%C5%BBywoty_%C5%9Awi%C4%99tych_Pa%C5%84skich_na_wszystkie_dnie_roku
Danuta Kalinowska
