wydarzenie muzealne

II Wyprawa Rowerowa - wrzesień 2020

13 września 2020 roku odbyła się II Wyprawa Rowerowa 2020. Wyprawa została zorganizowana przez Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej oraz Przemyską Grupę rowerową w 81 rocznicę bitwy pod Krzywczą.

Wydarzenie spotkało się z dużym zainteresowaniem ( w wyjeździe brało odział około 50 uczestników). 

Na obrzeżach Przemyśla drzemie niesamowita historia zapisana w pozostałościach powojennej nawałnicy, która dziś przypomina o sobie licznymi pamiątkami i ciekawymi opowieściami.

Przejeżdżaliśmy trasą:

Przemyśl – Krasiczyn – Chyrzyna – Krzywcza – Wapowce – Przemyśl, ok. 55 km.

 

 

 

40-lecie "Solidarności"

23 sierpnia 2020 roku odbyły się uroczystości upamiętniające 40-lecie istnienia NSZZ "Solidarność".

Wydarzenie rozpoczęła msza święta w Bazylice Archikatedralnej w Przemyślu. Po Mszy Świętej prowadzeni przez poczty sztandarowe uczestnicy przeszli złożyć kwiaty pod obeliskiem bł. ks. Jerzego Popiełuszki, pomnikiem św. Jana Pawła II oraz pod tablicę pamiątkową na Kamiennym Moście, pod pierwszą siedzibą Regionu Ziemia Przemyska NSZZ „Solidarność”.  

Dalsza część uroczystości odbyła się w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej gdzie otwarto wystawę okolicznościową a podczas związanej z obchodami konferencji wręczono pamiątkowe odznaczenia.

Wystawa "Lwów 1920"

Lwów 1920Od dnia 14 sierpnia 2020 roku można zwiedzać nową wystawę historyczną pod tytułem "Lwów 1920". 

Otwarciu wystawy towarzyszyła konferencja naukowa pod tym samym tytułem. W programie konferencji wysłuchać było można następujących referatów:

  1. Andrzej Chmielarz Kapitan Mieczysław Boruta-Spiechowicz – zapomniany architekt lwowskiego zwycięstwa 1918 roku
  2. Zbigniew Moszumański Artyleria w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920
  3. Witold Rawski Pociągi pancerne w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku
  4. Mariusz Niestrawski III Dywizjon lotniczy w obronie Lwowa w sierpniu 1920 roku
  5. Jerzy Majka Formowanie Oddziałów Ochotniczych w Rzeszowie latem 1920 roku
  6. Marcin Dusza Jednostki Podhalańskie w wojnie polsko-bolszewickiej 1920. Zarys problemu
  7. Lucjan Fac 1 Pułk Czołgów w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920
  8. Karol Kicman 38 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich w walkach na przedpolu Lwowa 1920 roku
  9. Maria Wołk Matka Boska Jazłowiecka patronką 14 Pułk Ułanów
  10. Anna Durkacz – Foremska „Narodziły się” w przemyskich koszarach – Żurawiejki. Z tradycji kawaleryjskich 1919-1920
  11. Jacek Magdoń Zadwórze, Firlejówka, Dytiatyn
  12. Stanisław Stępień Symon Petlura - marzyciel i realista. Współtwórca sojuszu polsko-ukraińskiego 1920 r.

Konferencja rozpocznie się o godzinie 10.30. W związku z obostrzeniami stanu pandemii koronawirusa informujemy, że obowiązujące przepisy sanitarne dopuszczają obecność na sali maksymalnie 50 osób.

 

 

 

 

Walki o Twierdzę Przemyśl IV Obwód Obronny

SympozjumZapraszamy na sympozjum pod tytułem "Walki o Twierdzę Przemyśl. IV Obwód Obronny". Wydarzenie odbędzie się 2 sierpnia 2020 r. o godzinie 17.00 na Forcie XI Duńkowiczki.

W programie:

  • IV Obwód Obronny w walkach o Twierdzę Przemyśl - wykład dr Tomasz Pomykacz
  • Cmentarze wojenne w rejonie IV Obwodu Obronnego - wykład mgr Mirosław Majkowski
  • Pokaz umundurowania i wyposażenia żołnierzy walczących stron z lat 1914-1915.

I Wyprawa Rowerowa 2020

W niedzielę 26 lipca 2020 roku odbyła się przesunięta z 12 lipca I Wyprawa Rowerowa 2020 roku - dzięki niej miłośnicy jednośladów mogli wyrwać się z miasta i poznać historię i walory przyrodnicze okolicznych miejscowości. 

W kameralnej grupie przejechaliśmy trasą: Przemyśl – Medyka – Leszno – Stubno – Chotyniec – Nakło – Starzawa – Niziny – Przemyśl.

Trasa przejazdu liczyła ok. 80 kilometrów.

 

Wicepremier Piotr Gliński z wizytą w przemyskim Muzeum

26 czerwca 2020 roku w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej odbyło się spotkanie wicepremiera Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotra Glińskiego z samorządowcami i przedstawicielami instytucji kultury. 

Minister zwiedził również nowo otwartą wystawę malarstwa pod tytułem "96 x Giewont" z kolekcji Elżbieta i Andrzeja Kubasiewiczów.

Fotografie Paweł Husarz

Noc Muzeów 2020

plakatNoc Muzeów 2020 online to ogólnopolska akcja rekomendowana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, będąca w obecnej sytuacji najlepszym rozwiązaniem i – co najważniejsze – w pełni bezpiecznym.

Noc Muzeów po raz pierwszy odbyła się w Berlinie w 1997. W Polsce pierwszą Noc Muzeów zorganizowano w 2003 w poznańskim Muzeum Narodowym. Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskie włączyło się do akcji w 2007 roku.

Rok 2020 ogłoszony został w Przemyślu Rokiem Henryka Jaskuły.

Noc Muzeów 2020 była poświęcona w znacznej części tej niezwykłej postaci. Z przykrością przyjęliśmy wiadomość, że Henryk Jaskuła zmarł 14 V 2020 roku w wieku 96 lat. Zabrakło kilku dni do świętowania w dniu 20 maja, 40. rocznicy zakończenia rejsu dookoła świata.

W programie były:

  • „Witaj Polsko kochana!” Henryk Jaskuła – historia samotnego rejsu dookoła świata:
    • Prezentacja multimedialna z wykorzystaniem archiwalnych zdjęć fotografa Tadeusza Budzińskiego
    • Historia przemyskiego żeglarza – artykuł na stronie www Muzeum
    • „Przez morza i oceany” - przegląd archiwalnej prasy
    • budowa modelu jachtu S/Y „Daru Przemyśla” krok po kroku - film Tomasza Króla
    • „Dar Przemyśla” zrób to sam! – bezpłatny model autorstwa Tomasza Króla do pobrania na stronie www Muzeum
  • Filmy na kanale YT oraz stronie www Muzeum:
    • „Alfred Dworski i jego kolekcja archeologiczna”
    • „Mistrz Tradycji Zenon Nadolski wytwórca bębnów z Zawadki”
    • „Nieupoważnionym wstęp …dozwolony” - co kryją muzealne magazyny.
  • Artykuły na mnzp.pl:
    • „Nietoperz – wyjątkowy ssak w zbiorach MNZP w Przemyślu”
  • Konkurs - głosowanie na najciekawszy zabytek MNZP – do wygrania książki z Wydawnictwa MNZP.

Informacje na temat oferty innych instytucji muzealnych obchodzących Noc Muzeów 2020 znaleźć można było na stronie portalu Muzealnictwo.pl.

Jubileuszowe świętowanie w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej odłożone w czasie

Rok 2020 zapowiadał się w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej czas jako wyjątkowy – od kwietnia do września tego roku mieliśmy świętować 110. rocznicę naszego powstania. Przygotowywaliśmy szereg spektakularnych imprez, wśród których najważniejsze były dwa przedsięwzięcia: 1. wystawa jubileuszowa „Dziedzictwo Kunstkamery. Jak Kazimierz M. Osiński tworzył muzeum. Wystawa w 110. rocznicę otwarcia pierwszej ekspozycji w Muzeum TPN w Przemyślu” oraz 2. ogólnopolska konferencja naukowa „Dziedzictwo Kunstkamery? Jak powstawały nasze muzea”. Wydarzenia te miały się odbyć w pod koniec kwietnia i w pierwszych dniach maja.

Obecnie – z wielkim żalem – z powodu epidemii, musieliśmy zwolnić tempo przygotowań do tych imprez i przenieść je na jesień i zimę tego roku. Już teraz – w imieniu Dyrektorów i pracowników – zapraszam do uczestnictwa w przyszłych uroczystościach i, aby przybliżyć nasze plany i towarzyszące im idee, proszę o przeczytanie tego tekstu traktującego o planowanej wystawie.

Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, powstało w 1909 roku jako Muzeum Towarzystwa Przyjaciół Nauk (TPN). W tytule jubileuszowej wystawy określenie „Kunstkamera” (gabinet osobliwości; panopticum) nawiązuje do charakteru prywatnej kolekcji braci Kazimierza i Tadeusza Osińskich stanowiącej trzon najdawniejszych zbiorów Muzeum TPN-u, które po odrodzeniu się państwa polskiego, w sierpniu 1921 roku, na zjeździe muzealników w Poznaniu zmieniło nazwę na Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej. Prywatna kolekcja Osińskich, zawierała bardzo różnorodne eksponaty, jak typowa dawna „Kunstkamera”, w której oprócz bardzo cennych, były przedmioty o wartości czysto sentymentalnej czy też np. okazy przyrodnicze. I tak, obok wspaniałych portretów sarmackich, czy „szpilki złotej z portretem Kościuszki” oraz unikatowej gemmy bizantyńskiej w pierwotnych zbiorach przemyskiego muzeum znalazły się np. „kluczyk od zegarka Jenerała H. Dąbrowskiego”, „liście i kwiaty z pogrzebu A. Mickiewicza w Krakowie (1891)”, „grot strzały tatarskiej spod Zbaraża” i kieł mamuta. Należy dodać, że u zarania istnienia Muzeum TPN-u liczni mieszkańcy miasta, a także przedstawiciele innych miast ówczesnej Galicji – Lwowa, Żółkwi, Stanisławowa, Stryja czy Drohobycza – nieodpłatnie przekazali do muzealnych zbiorów swoje prywatne pamiątki i dzieła sztuki, dzięki czemu kolekcja znacznie się wzbogaciła. Jubileuszowa wystawa ma zaprezentować tamte pierwsze, przechowane pieczołowicie do dzisiaj w muzealnych magazynach eksponaty i oddać charakter pierwszej ekspozycji.

Muzeum powstało w czasach zaborów z inicjatywy przemyskiej inteligencji skupionej w TPN-ie, którego członkowie, a szczególnie pierwszy kustosz Muzeum, Kazimierz Osiński (1883-1956) widzieli w gromadzeniu pamiątek narodowych, dokumentów i innych przedmiotów ważny cel – podtrzymywanie tożsamości narodowej w zniewolonym kraju. Kazimierz M. Osiński był dla Muzeum postacią wyjątkową: inżynier architekt, absolwent Politechniki Lwowskiej miał szerokie zainteresowania humanistyczne i duże zdolności organizacyjne. Jedną z pierwszych patriotycznych akcji, którą przedsięwziął jako członek TPN-u i kustosz było odsłonięcie w 500. rocznicę Grunwaldu okazałego pomnika – „Tablicy Grunwaldzkiej” i zorganizowanie uroczystości skupiającej nie tylko wielotysięczną rzeszę mieszkańców Przemyśla, ale i delegacje Polaków – patriotów z Galicji i pozostałych zaborów. Osiński przez całe życie z pasją i poświęceniem gromadził, powiększał oraz – gdy była potrzeba – chronił muzealne zbiory. Od początku istnienia Muzeum walczył z trudnościami finansowymi i brakiem stałej siedziby, ale jego wielorakie starania sprawiały, że pomimo trudności instytucja trwała i rozwijała się. W czasie obu wojen Osiński służył Ojczyźnie jako żołnierz, a po wojnie ostatniej – odsunięty od pracy i oskarżony o działania przeciwko nowemu porządkowi – kilka lat spędził w więzieniu jako ofiara represji stalinowskich. Pobyt w więzieniu znacznie nadwyrężył jego zdrowie – Osiński zmarł w 1956 roku wkrótce po wyjściu na wolność.

Kolejne pokolenia muzealników kontynuowały działania Kazimierza Osińskiego. Szczególnie dynamicznie Muzeum rozwijało się od roku 2000, gdy w czasie pełnienia funkcji dyrektora przez Mariusza Olbromskiego otwarto oddziały: w 2001 roku – Muzeum Dzwonów i Fajek, w 2005 roku – Muzeum Historii Miasta Przemyśla, a w latach 2005-2009 wybudowano i zagospodarowano nowy okazały Gmach Główny ze środków pozyskanych z funduszy unijnych przy wsparciu samorządu Województwa Podkarpackiego.

Obecnie Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, od 18 grudnia 2018 roku współfinansowane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jest wiodącą placówką kulturalno-naukową w regionie, a jego mury rocznie odwiedza kilkadziesiąt tysięcy osób. Muzeum organizuje corocznie blisko sto imprez: wystaw, konferencji, wykładów, promocji książek i innych.

Konferencja naukowa, którą również zmuszeni byliśmy przenieść z pierwszych dni maja na grudzień, ma dotyczyć początków polskich muzeów. Udział w niej zgłosili koledzy z blisko trzydziestu muzeów różnych typów z terenu całej Polski, z muzeów z wiekowymi tradycjami, ale też i tych krótko działających czy wręcz obecnie tworzących się… Tematy referatów dotyczą początków każdej placówki; sylwetek osób, które tworzyły muzea i muzealne kolekcje, pierwszych wydarzeń muzealnych itp. Konferencja ma swój komitet naukowy, a udział w nim potwierdzili wybitni muzealnicy i naukowcy.

Mamy również nadzieję, że po obu ważnych dla nas wydarzeniach pozostanie trwały ślad w postaci interesujących wydawnictw, które po latach będą świadectwem zarówno naszego święta, jak i naszej codziennej pracy.

Poniżej przykład krótkiej katalogowej noty do jednego z eksponatów planowanej wystawy.

Marta Trojanowska
kustosz dyplomowany MNZP

 

Szkic Tablicy Grunwaldzkiej

 

Jan Raszka (2 V 1871 – 23 XI 1945), Szkic do Tablicy Grunwaldzkiej, Przemyśl-Kraków 1910; gips, drewno, metal (uchwyty); odlew, rytowanie (relief wypukły częściowo barwiony); wym.: 53,7 cm x 47 cm; ZNr-5499; TPN-928; dar Jana Raszki z 1910 roku; od tego roku na ekspozycji muzealnej

Projekt gipsowy tak zwanej Tablicy Grunwaldzkiej, przedstawiającej scenę nadania przywilejów Przemyślowi, oraz fundację katedry przez królową Jadwigę i króla Władysława Jagiełłę, a ufundowanej przez społeczeństwo Przemyśla w 500. rocznicę Grunwaldu. Prostokątne bozzetto na podkładzie drewnianym przedstawia ahistoryczną scenę – wjazd Jadwigi i Jagiełły do Przemyśla od strony Zasania. Królów witają przedstawiciele miasta. W tle, za gotyckimi arkadami rozległy widok na średniowieczny Przemyśl. Wokół sceny – gotycyzujące obramienie. U dołu, po lewej naklejona karteczka z numerem inwentarzowym TPN.

Ważniejsza bibliografia: K. M. Osiński, Sprawozdanie Dyrekcyi Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu, „Rocznik Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu za rok 1909-1911”, Przemyśl 1912, t. 1, s. 93; M. Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Przemyślu i okolicy, Przemyśl 1917, s. 60; M. Trojanowska, Przemyskie Tablice Grunwaldzkie, „Kurier Wschodni”, 1998, nr 1(29), s. 11-12; eadem, Projekt Tablicy Grunwaldzkiej, w: 100 na 100, Katalog wystawy Jubileuszowej 1909-2009. Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, Przemyśl 2010, s. 154; eadem, Niesforny pomnik. O przemyskiej Tablicy Grunwaldzkiej z 1910 roku, w: „Florilegium historicum amicorum munera”. Profesorowi Krzysztofowi Maciejowi Kowalskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin przyjaciele, koledzy, uczniowie, T. Maćkowski (red.), Gdańsk 2016, s. 210. Ważniejsza literatura: A. Lewicki, Obrazki z najdawniejszych dziejów Przemyśla, Przemyśl 1880; L. Hauser, Monografia miasta Przemyśla, Przemyśl 1880, reprint 1991; K. M. Osiński, Tablica Jadwigi i Jagiełły w Przemyślu, w: „Rocznik Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu za rok 1909-1911”, Przemyśl 1912, t. 1; A. Więcek, Jan Raszka. Medale i plakiety, Wrocław 1972; idem, Jan Raszka, [hasło w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXX/4, zesz. 127, s. 615-617; J. Raszka, Pamiętnik artysty rzeźbiarza, Cieszyn 2009. [MT]

Pierwsze posiedzenie nowej Rady Muzealnej

Miło nam poinformować, że w dniu wczorajszym odbyło się pierwsze w nowej kadencji posiedzenie Rady Muzeum przy Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Uchwałą nr 118/2773/20 z dnia 28 stycznia 2020 roku Zarząd Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie, powołał Radę Muzeum w następującym składzie:

  1. Piotr Pilch - wskazany przez Zarząd Województwa Podkarpackiego,
  2. Mateusz Werner - wskazany przez Zarząd Województwa Podkarpackiego,
  3. Wit Karol Wójtowicz (Dyrektor Muzeum - Zamek w Łańcucie) - wskazany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
  4. Maciej Waltoś (Dyrektor Przemyskiej Biblioteki Publicznej) - wskazany przez Prezydenta Miasta Przemyśla,
  5. Bogdan Kaczmar (Dyrektor Muzeum Okręgowego w Rzeszowie) - wskazany przez Stowarzyszenie Muzealników Polskich,
  6. Andrzej Szpunar (Dyrektor Muzeum Okręgowego w Tarnowie) - wskazany przez Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich,
  7. Bartosz Podubny (Zastępca Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków) - wskazany przez Stowarzyszenie Historyków Sztuki,
  8. Tomasz Pudłocki (Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego) - wskazany przez Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu,
  9. Mirosław Kruk (Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego) - wskazany przez Dyrektora Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej,
  10. Krzysztof Mroczkowski (Główny Inwentaryzator Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie) - wskazany przez Dyrektora Muzeum Narodowego ziemi Przemyskiej,
  11. Bogusława Pieczyńska (Prezes Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu) - wskazana przez poprzednią Radę Muzeum.

Nowym Przewodniczącym Rady Muzeum została Bogusława Pieczyńska. Na stanowisko Zastępcy Przewodniczącego wybrano Macieja Waltosia. Rada w przedstawionym wyżej składzie działać będzie przez okres kolejnych 4 lat.

Promocja książki Nad Wisłokiem, Sanem i Szkłem - wydarzenie zawieszone

Jerzy Majka Serdecznie zapraszamy na promocję książki Jerzego Majki "Nad Wisłokiem, Sanem i Szkłem. Walki 10 Brygady Kawalerii płk. Maczka we wrześniu 1939 roku." Wydarzenie odbędzie się 13 marca 2020 roku o godzinie 17.00 w budynku głównym Muzeum, plac Berka Joselewicza 1.

Książka jest kolejnym wydawnictwem w nowej serii: Biblioteczka historyczna Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej.