Jan Jarosz – Dyrektor Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej i Jacek Szwic – Kurator Galerii zapraszają na otwarcie wystawy fotografii Rmoana Łuszczki „Nim przyjdzie zmierzch”.

Wernisaż odbędzie się 5 czerwca 2026 r. o godzinie 18.00 w Małej Galerii Fotografii Muzeum Historii Miasta Przemyśla – oddziale Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, Rynek 9.

Nim przyjdzie zmierzch

„Nie można co prawda posiąść teraźniejszości,
ale można posiąść przeszłość…” /Susan Sontag/

Czy obraz znika razem z pamięcią właściciela, czy zaczyna opowiadać coś nowego? Co dzieje się ze zdjęciem, kiedy album zostaje zamknięty, a twarze na fotografiach zaczynają tracić swoje imiona?

Cykl fotograficzny „Nim przyjdzie zmierzch” powstał z rodzinnego archiwum. Punktem wyjścia są archiwa fotograficzne przekazane artyście przez członków jego rodziny po śmierci rodziców, z prośbą o ich uporządkowanie i digitalizację. Gest archiwizacji szybko przekroczył jednak wymiar czysto techniczny. To, co miało być pracą nad domowym zbiorem, w rękach autora stało się procesem ponownego odczytywania pamięci – wejściem w materialne i emocjonalne warstwy rodzinnej historii zapisanej w obrazach, dokumentach i pozostawionych przedmiotach. Odznaczenia i ordery, zapisane rewersy zdjęć, rekwizyty minionej codzienności i ślady historii – autor nie traktuje ich jak pamiątek zamkniętych w przeszłości. Sięgając po nie w akcie twórczym uruchamia na nowo pamięć. W pracach spotykają się różne porządki czasu. Zdjęcia wykonane dziś łączą się z tymi sprzed dekad. Portrety nakładają się na krajobrazy, twarze na przedmioty, awersy na rewersy. Dzięki wielokrotnym ekspozycjom i budowanym przez autora obiektom przeszłość nie zostaje tylko odtworzona — zostaje ponownie przeżyta jako obraz. Działanie to jest bliskie idei „archeologii fotografii” Jerzego Lewczyńskiego, który pokazywał, że stare zdjęcie jest nie tylko dokumentem, ale także żywym nośnikiem znaczeń. Fotografia nie jest tu dowodem na to, co było. Jest przestrzenią spotkania z tym, co pozostało i przywróceniem obecności. W cyklu równie ważne jak momenty historii są rzeczy pozornie małe: okulary, biżuteria, zapis na odwrocie zdjęcia, gest uchwycony przypadkiem. To ślady wymagające czułości ale i interpretacji.

Roland Barthes pisał, że fotografia mówi jednocześnie: to było i to już nie wróci. Ten cykl stawia pytanie, czy na pewno. Co jeśli obraz może jeszcze raz przemówić? Co jeśli pamięć nie znika, lecz zmienia formę? To opowieść o tym, że archiwum rodzinne nie kończy się wraz z zamknięciem szuflady. Ale i o tym, że pamięć nigdy nie jest kompletna – składa się z fragmentów, szczelin, nakładających się warstw. Z tego, co zostało i  wciąż próbuje do nas przemówić.

                                                                                         Izabela Grauman

Roman Łuszczki, ur. 10.05.1972 w Przemyślu. W latach 1994 – 2004 mieszkał w Amsterdamie gdzie był aktywnym uczestnikiem kulturalnego życia squattersko-undergrundowego tworząc m.in. grafikę w technice sitodruku, organizując koncerty, wystawy, hapenningi i ucząc się w szkole cyrkowej Circus Elleboog. Fotografią zaczął interesować się już pod koniec szkoły średniej. W latach 1997 i 1998  jako młody fotograf wciąż mieszkający w Holandii wziął udział w dwóch indywidualnych wystawach fotografii w galerii Fantom w Przemyślu.  W 2002 roku rozpoczął studia fotograficzne w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi, które ukończył uzyskaniem dyplomu licencjackiego w 2005 roku projektem „Sen o Śląsku”, a następnie w 2007 roku obronił dyplom „Zwykłe historie.Tribute to Zofia Rydet” zdobywając tytuł mgr sztuki w Pracowni Fotografii Kreacyjnej Wojciecha Prażmowskiego w Szkole Filmowej w Łodzi na kierunku realizacji obrazu filmowego, telewizyjnego i fotografii.

W 2005 powrócił na dobre do Polski i zamieszkał w Bytomiu. Kierunkiem jego zainteresowań jest przede wszystkim dokument, a także fotografia kreacyjna i fotoobiekt. W pracy zawodowej realizuje fotograficzne projekty i dokumentacje dla wielu instytucji sztuki i kultury m.in. Muzeum w Gliwicach, Fundacji Brama Cukermana, Uniwersytetu Śląskiego. Od 2022 roku współpracuje z Pracownią Arteterapii i Animacji Kulturowej, w której prowadzi autorski cykl spotkań „Fotoszoł”. Obecnie przygotowuje swoją indywidualną wystawę „50% słońca” poświęconą obrazowi życia na górnośląskich hałdach. Równolegle realizuje projekt „Pamięć rzeki” na Podkarpaciu. Od 2025 roku jest członkiem i współzałożycielem Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego Miszung w Bytomiu. Brał udział w kilkudziesięciu wystawach zbiorowych, również zorganizował pięć wystaw indywidualnych