Potop szwedzki 1655-1657. Działania wojenne na terenie ziemi przemyskiej.
30 kwietnia 2026 roku w budynku głównym Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej odbył się wernisaż wystawy Potop szwedzki 1655-1657. Działania wojenne na terenie ziemi przemyskiej.
Wydarzenie zorganizowane jest w ramach 370. rocznicy najazdu szwedzkiego na Rzeczpospolitą i jest jednym z elementów realizacji wspólnego projektu Województwa Podkarpackiego „Dolina Saramacka”. Współpraca sześciu muzeów województwa podkarpackiego, która została uruchomiona z dniem 4 lutego 2026 r. w 370. rocznicę podpisania Konfederacji Łańcuckiej.
W programie:
Godz. 17.00: Pokaz grupy rekonstrukcyjnej „Korpus Artylerii Wojewody Podolskiego Marcina Kazanowskiego” – skwer przed budynkiem MNZP.
Godz. 17.30 Wernisaż wystawy „Potop szwedzki 1655-1657. Działania wojenne na terenie ziemi przemyskiej”.
Godz. 18.00 Konferencja popularnonaukowa z udziałem: Jacka Komudy, Andrzeja Gliwy, Andrzeja Borcza, Lucjana Faca, połączona z pokazem filmu „Rzeczpospolita musi upaść”.
„Potop szwedzki” był jednym z najtragiczniejszych w skutkach najazdów na tereny Rzeczpospolitej Polskiej. 21 lipca 1655 r. wojska szwedzkie przekroczyły granicę Rzeczpospolitej i wkroczyły do Wielkopolski, łamiąc tym samym rozejm, który miał obowiązywać jeszcze przez sześć lat. 6 grudnia 1656 r. doszło do podpisania traktatu w Radnot, na mocy którego Szwecji miały przypaść Inflanty, Kurlandia, Prusy Królewskie, Kujawy, północne Mazowsze oraz Żmudź. Fryderyk Wilhelm Hohenzollern – zgodnie z traktatem z Labiawy miał otrzymać województwa łęczyckie, kaliskie, poznańskie i sieradzkie wraz
z ziemią wieluńską. Bohdan Chmielnicki miał otrzymać niepodległą Ukrainę, książę Radziwiłł województwo nowogródzkie. Pozostałe ziemie miały przypaść Jerzemu II Rakoczemu, jako królowi polskiemu. Ostatecznie nie wprowadzono ustaleń traktatu z Radnot, gdyż wojska koronne powstrzymały ofensywę szwedzko-brandenburską oraz pokonały Siedmiogrodzian.
Ostatecznie wojna szwedzko-polska zakończyła się 3 lipca 1660 r. podpisaniem pokoju w Oliwie.
W wyniku najazdu szwedzkiego ucierpiała również ziemia przemyska, w tym i Przemyśl który był oblegany przez Szwedów od 8 do 13 marca 1656 r. Na szczęście dla miasta oblężenie zakończyło się niepowodzeniem i Szwedzi wycofali się spod Przemyśla. Niespełna rok później miasto było ponownie oblegane, tym razem przez wojska księcia Jerzego II Rakoczego, któremu również nie udało się złamać oporu obrońców.
Wystawa Potop szwedzki 1655-1657. Działania wojenne na terenie ziemi przemyskiej ukazuje wspomniane wyżej wydarzenia. Na wydrukach wielkoformatowych omówiono kontekst historyczny i polityczny konfliktu. Przedstawiono również bogaty zestaw źródeł ikonograficznych. W gablotach zaprezentowano eksponaty z Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, Muzeum Historycznego w Sanoku, Muzeum Zamek w Łańcucie, Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich oraz prywatnego kolekcjonera p. Krzysztofa Ledwonia. Wśród nich znajdziemy broń białą, palną, drzewcową, wyposażenie żołnierza polskiego i szwedzkiego.
Ze względu na omawiany okres historyczny wystawa ma szczególny walor dydaktyczny. Skierowana jest przede wszystkim do dzieci i młodzieży szkolnej realizującej w podstawie programowej tematykę wojen polsko szwedzkich w XVII w.
Ekspozycja będzie prezentowana do 31 grudnia 2026 r. serdecznie zapraszamy do zwiedzania.
